Скочи на садржај

BLOK 21

GDE SE NALAZI?

Blok 21 je oivičen ulicama: Bulevar Mihaila Pupina, Bulevar Zorana Đinđića, i Milentija Popovića i Antifašističke borbe.

ISTORIJAT

Izgradnja Bloka 21 počela je 1962. a završena je 1966. Blok 21 je ugaoni blok, pravougaonog oblika, projektovan i građen za tadašnju Jugoslovensku narodnu armiju, pa su stanovnici ovog bloka uglavnom bili zaposleni u JNA (tzv.vojna i građanska lica).

U bloku je izgrađeno devet stambenih objekata, od toga šest solitera sa 16 spratova, dva horizontalna bloka sa 10  i 8 spratova i meandar zgrada koji vijuga sredinom bloka od 4  sprata. Visoki soliteri projekat su arhitekte Leon Kabilja i Bogdana Ignjatovića. Odmah po izgradnji su dobili neformalni naziv „Šest kaplara“, jer su u njima stanovala tadašnja vojna lica iz JNA.  Ukupno imaju 483 stana.

Meandar

Grupa arhitekata: Leonid Lenarčič, Milosav Miša Mitić , Ivan Petrović, Ivan Cimović i Mihailo Čanak zaslužna je za projekat najduže zgrade u tadašnjoj Jugoslaviji koja ima formu meandra i dugačka je gotovo kilometar. Najveći broj stanova u ovoj zgradi  je dvosoban i trosoban.

Dva horizontalna bloka duž Bulevara Mihaila Pupina i Bulevara Zorana Đinđića  koji paralelno prate ove ulice delo su  arhitekte Bogdana Ignjatovića.

Desetosratne zgrade

Izgrađeni su i dva vrtića i dve škole, kao i objekat mesne zajednice (nekada "Edvard Kardelj") .  Kompleks mesne zajednice sagrađen je 1978. godine, autor je bio arh. Božidar Hajdin. U bloku se danas, pored Osnovne škole „Jovan Dučić“(nekada „Josip Broz Tito“), nalazi  Deseta beogradska gimnazija „Mihajlo Pupin“.

Vrtić Vesna

Od 80tih godina počela je izgradnja  niza poslovnih zgrada i objekata sa ugostiteljskim i trgovačkim lokalima.

Posle smrti Josipa Broza u bloku, na prostoru između „Šest kaplara“, posađeno je 88 stabala koja su simbolisala njegove godine života. Spomen-park podignut je 1980-1981. godine na inicijativu Mesnog odbora Saveza boraca iz Bloka 21.

Skulptura „Orfej“, vajara Milana Vergovića, bila je postavljena u dvorištu škole  „Jovan Dučić“. Skulptura je tokom  devedesetih godina  oštećena i sklonjena je .

IZGLED

Posleratni socijalistički modernizam kombinovan sa internacionalnim stilom karakterističan je za izgled zgrada u ovom bloku. Istaknuti položaj na samom ulasku u Novi Beograd dodatno je naglašen visokim soliterima u dve kontrastne boje:  cigla crvene i bele. Ovaj trend kombinovanja cigle i betona karakteristični su za brojne solitere Novog Beograda i za stil tzv. poznog ili industrijskog modernizma.

Soliteri od 16 spratova se razlikuju po izgledu : tri solitera (2, 4, 6 ) koje je projektovao arh. Leon Kabiljo imaju na fasadi otvoren niz terasa i obložene su keramičkim mozaik pločicama. Ovo su soliteri koji imaju četvorosobne stanove, a u prizemlju predviđene prostore za lokale.

Soliteri koje je projektovao arh. Bogdan Ignjatović se razlikuju po tome što su terase manjih dimenzija, a spolja su obložene opekom u kombinaciji sa betonskim gredama.

Zgrade izgledaju jednostavnije sa naglašenim horizontalnim nizovima prozora i terasa. Meandar je posebno interesantan objekat zbog svoje dužine od gotovo kilometar, kao i zbog izlomljenog oblika od 9 spojenih zgrada.  Ovaj dugački blok zgrada ima samo 4 sprata sa ukupno 794 stana. Stakleni ulazi su popločani dekorativnim teraco podovima, a  stubovi u prizemlju stvaraju lođe koje dodatno mogu da budu iskorišćene za različite namene.

U centralnim prostorima bloka, oko kojih meandrira četvorospratna zgrada, nalaze se škola "Jovan Dučić" i vrtići "Vesna" i "Čuperak" koje  projektovao arhitekta Milosav Mitić.

arh. Milosav Mitić, Vrtić Čuperak

Ulični deo bloka je tokom 1990-tih i 2000-tih izmenjen izgradnjom niza novih stambenih i poslovnih objekata različitih stilova.

Na prostoru bloka ima veći broj grafita i stensila koje su napravili navijači Crvene zvezde. Oni su napravljeni sa ciljem obeležavanja "teritorije",  navijačke grupe "Hijene". Oni su poznati kao ekstremna navijačka grupa, pa se u bloku se nalazi  grafit koji prikazuje hijene (iz filma Kralj lavova), kao i mural posvećen  njihovom ubijenom vođi Veliboru Velji Dunjiću.

arh. Bogdan Ignjatović, Soliteri 1 i 3 

Vlada Republike Srbije je 29.01.2021. godine,  centralnu zonu Novog Beograda proglasila za  kulturno dobro.

Pripremio: Filip Šuica