U Beogradu su postojale četiri sinagoge. Zbog različitih istorijskih okolnosti tri sinagoge su srušene, a samo jedna je do danas sačuvana. U Zemunu su bile dve sinagoge, ali nijedna nije sačuvana.
Prva sinagoga – El Kal Vijež
Prva sinagoga sagrađena je već tokom 17. veka i poznata je kao El Kal Vijež. Nalazila se u današnjoj ulici Visokog Stevana 5-7. Bila je velika jednobrodna građevina pravougaone osnove (36 m × 8 m) s polukružnom apsidom na južnoj strani.
U nekoliko navrata je stradala od požara, ali je svaki put obnavljana. Velika rekonstrukcija usledila je 1819. godine, a do uništenja sinagoga nije menjala izgled. Oštećena je tokom bombardovanja Beograda 1941, a ostaci su srušeni 1952.
Druga dorćolska sinagoga – Nova Sinagoga (El Kal Nuevo)
Druga dorćolska sinagoga „Nova Sinagoga, El Kal Nuevo“ podignuta je nakon sticanja nezavisnosti Srbije na Berlinskom kongresu. Hram je posećivao siromašniji svet. Porušena je u Prvom svetskom ratu, a na tom prostoru Jevrejska opština je sagradila magacinski prostor koji je opstao do danas.
Bet Izrael
Sledeća sinagoga za potrebe sefardske zajednice bila je Bet Izrael u Ulici cara Uroša. Na konkursu je pobedio projekat arhitekte Milana Kapetanovića. Sinagoga je sagrađena u neomavarskom stilu i završena 1908. godine.
Tokom Drugog svetskog rata zapaljena je, a nakon rata 1949. godine odlučeno je da se ostaci uklone i da se na tom mestu izgradi Galerija Freska.
Bet Izrael sinagoga (srušena) | Izgorela sinagoga | Galerija Freska danas
Sukat Šalom
Nakon Prvog svetskog rata Beograd je počeo da privlači sve veći broj Aškenaza koji su se doseljavali iz Austro-Ugarske. Za lokaciju nove aškenaske sinagoge Sukat Šalom izabran je centar grada, Kosmajska 51 (današnja Maršala Birjuzova).
Tokom Drugog svetskog rata nemački vojnici koristili su je kao bordel, ali danas je sinagoga Sukat Šalom jedina koja i dalje služi svojoj svrsi.
Sinagoge u Zemunu
Zemunska sefardska sinagoga – oštećena u savezničkom bombardovanju 1944. godine, ali bez većih oštećenja. Srušena 1947. godine, a na adresi Dubrovačka 23 izgrađen je stambeni blok. Projektovao ju je arhitekta Josef Marks 1871.
Aškenaska zemunska sinagoga – izgrađena u Rabina Alkalaja 5 sredinom XIX veka. Nakon rata postala je prostor mesnog odbora i kulturnih događaja, a u jednom trenutku i diskoteka/restoran. Njena namena do danas ostaje sporna.
Pripremila: Iva Pešić