STARA ZGRDA NARODNE BIBLIOTEKE
Narodna biblioteka Srbije osnovana je u vreme vladavine kneza Miloša 1832. u knjižari Gligorija Vozarovića. On je naredio da se jedan primerak od svake štampane knjige ustupi biblioteci.
U zgradu na Kosančićevom vencu Narodna biblioteka Srbije uselila se 1925. godine, iskoristivši prostor u bivšoj fabrici za proizvodnju papira i kartona Milana Vape, industrijalca i dobrotvora. Kada je Vapa to zdanje 1921. godine prodao Kraljevini SHS zgrada je adaptirana za potrebe biblioteke. Zgradu je projektovao arhitekta Branko Tanazević u stilu arhitekture akademizma.
Zgrada biblioteke pogođena je 6. aprila 1941. prilikom nemačkog bombardovanja Beograda i veliki deo knjižnog fonda je tada uništen. U trećem talasu bombardovanja tog dana, zapaljiva bomba je pala na zgradu Biblioteke i u ranim večernjim satima, požar je zahvatio zgradu i veliki deo fonda Biblioteke.Uništeni su inventari i katalozi, zbirka od preko 1000 rukopisa i povelja od 12. do 17. veka, kartografska i grafička zbirka , zbirke novina, zbirka turskih dokumenata o Srbiji, stare štampane knjige, lične biblioteke Vuka Karadžića i Ðure Daničića, kao i celokupna prepiska značajnih ličnosti iz kulturne i političke istorije Srbije i Jugoslavije. Nije sasvim pouzdano ispitano zbog čega inventar biblioteke nije evakuisan, iako postoje indicije da je deo materijala zapakovan u kutije sa tim ciljem.
Prva žena bibliotekar u Narodnoj biblioteci bila je Ljudmila Mihajlović.
Danas je ovaj prostor obeležen , ali poptuno zapušten i nebezbedan za posetioce.
NOVA NARODNA BIBLIOTEKA
Postojeća zgrada Narodne biblioteke na Vračaru izgrađena je 1973. godine. Zgradu je projektovao arhitekta Ivo Kurtović.
Početak gradnje Narodne biblioteke simbolično je zakazan za 20. oktobar (Dan oslobođenja Beograda u Drugom svetskom ratu) 1966. godine. Biblioteka je počela sa radom 1972. godine, a svečano otvaranje organizovana je na dan kada je u Drugom svetskom ratu uništena prvobitna zgrada Narodne biblioteke , 6. aprila 1973. godine.
Arhitektonski projekat podrazumevao je funkcionalnost, pa biblioteka ima tri celine: skladišta, čitalački deo i radni deo.
Od 2004. godine počela je modernizacija i digitalizacija Biblioteke. Deo zgrade 2007. godine dizajnirao je arhitekta Zoran Radojčić. On je osmislio i namštaj u čitaonicama koji je napravljen od drveta, u jednostavnim kubičnim formama.
Fond Narodne biblioteke čini oko 5 miliona knjiga, a jedna deo čine legati poznatih književnika i umetnika : Milana Rakića, Miloša Crnjanskog, Desanke Maksimović i drugih.
Zgrada Narodne biblioteke spolja spaja moderni internacionalni stil i tradicionalni model kuće sa četvoroslivnim krovom. Zbog svog značaja zgrada Narodne biblioteke Srbije proglašena je kulturnim dobrom i pod zaštitom je Zavoda za zaštitu spomenika kulture.
