Bista ruskog kneza, vojskovođe i svetitelja Aleksandra Nevskog otkrivena je 2021. godine u porti crkve Svetog Aleksandra Nevskog u Beogradu, kao poklon grada Sankt Peterburga povodom 800. godišnjice njegovog rođenja. Autor biste je Andrej Dementjev.
Ceremoniji otkrivanja prisustvovali su najviši crkveni, politički i diplomatski predstavnici Srbije i Rusije, uključujući patrijarha Porfirije, gubernatora Sankt Peterburga Aleksandar Beglov, gradonačelnika Beograda Zoran Radojičić, kao i ambasadora Rusije u Srbiji Aleksandar Bocan-Harčenko. Ovakav sastav učesnika ukazuje da događaj prevazilazi lokalni i memorijalni karakter, te poprima jasnu dimenziju državnog i diplomatskog protokola, čime se dodatno naglašava njegova politička simbolika.
Identične bronzane biste Aleksandra Nevskog postavljene su u više ruskih gradova, uključujući Lavru Aleksandra Nevskog u Sankt Peterburgu, kao i javne prostore u Krasnodaru, Astrahanu i Azovu. Umnožavanje identičnih skulptura ukazuje na standardizovan narativ prošlosti, u kojem se složene istorijske ličnosti svode na jednostavne simbole, uz malo prostora za kritičko preispitivanje.
Na postamentu biste nalaze se reči koje se pripisuju Aleksandru Nevskom: „Bog nije u snazi, nego u istini”, ispisane na ruskom i srpskom jeziku. Iako na prvi pogled univerzalna, ova poruka može se tumačiti i kao deo šire simboličke strategije, kojom se religijski diskurs koristi za legitimizaciju određenih političkih i kulturnih narativa.
Izbor ličnosti koje se predstavljaju u javnom prostoru implicira dilemu zašto se određene istorijske figure umnožavaju kroz gotovo identične spomenike i ko odlučuje o tome koje vrednosti i istorijski narativi dobijaju vidljivo mesto u gradu. U tom smislu, bista Aleksandra Nevskog ne deluje samo kao neutralno podsećanje na prošlost, već kao aktivan element savremenih političkih, kulturnih i identitetskih procesa.
