ISTORIJAT
Filozofski fakultet u Beogradu najstarija je visokoškolska ustanova u Srbiji, čije korene možemo pratiti do 1838. godine, kada je u Kragujevcu osnovan Licej. Samo tri godine kasnije, 1841, Licej je preseljen u Beograd, a od 1863. nalazi se u Kapetan-Mišinom zdanju. Te iste godine osnovana je Velika škola – Akademija, sa tri odseka: filozofskim, tehničkim i pravnim, čime su postavljeni temelji univerzitetskog obrazovanja u Srbiji.
Plato Filozofskog fakulteta
Deceniju kasnije, Filozofski fakultet je dobio dva odseka – istorijsko-filološki i prirodno-matematički, a studije su trajale tri godine, da bi ubrzo bile produžene na četiri. Kao samostalna institucija, fakultet se registruje 1896. godine, kada se uvode i novi odseci: lingvističko-literarni i istorijsko-geografski.
Sa pretvaranjem Velike škole u Univerzitet 1906. godine, Filozofski fakultet se širi i dobija nove odseke podeljene u 15 grupa, među kojima su istorija, istorija umetnosti, etnologija i arheologija i dr. Rad univerziteta prekinut je 1941. godine zbog okupacije zemlje od strane nemačke vojske, a nakon oslobođenja 1945. godine fakultet je obnovljen pod novom vlašću.
Svetislav Ličina, Filozofski fakultet
U posleratnom periodu, od 1947. godine, Filozofski fakultet je nastavio da razvija nove odseke, institute i katedre. Statutom iz 1962. godine Filozofsko-istorijski fakultet je dodatno proširio svoju strukturu, osnivajući nova naučna odeljenja i katedre, čime je postavio temelje za savremenu akademsku zajednicu.
IZGLED
Filozofski fakultet izgrađen je na mestu rimskih termi, na prostoru antičkog rimskog foruma koji se prostirao na današnjem Studentskom trgu. I danas su vidljivi tragovi polukružnih apsida iskopanih tokom gradnje današnje zgrade.
Šezdesetih godina XIX veka, na mestu današnjeg fakulteta, podignut je han (gostionica) na obodu tadašnje pijace. Sa modernizacijom Beograda početkom XX veka započeta je izgradnja hotela „Grand“, koju je izveo arhitekta Milan Antonović. Ova dvospratna zgrada u stilu secesije bila je ekskluzivni hotel do svog zatvaranja 1930. godine, a zapušteno zdanje srušeno je 1968. godine.
Izgradnja nove zgrade Filozofskog fakulteta poverena je arhitekti Svetislavu Ličini i trajala je od 1970. do 1977. godine. Petospratna građevina razuđene osnove, prilagođena različitim nivoima terena, sagrađena je u stilu internacionalnog modernizma. Arhitekta Ličina je prolazima kroz zgradu povezao Vasinu, Čika Ljubinu i Knez Mihajlovu ulicu, stvarajući kaskadne prostore za okupljanje.
Restoran Plato
Zgrada Filozofskog fakulteta delo je brutalističke arhitekture s elementima internacionalnog modernizma. Odlikuje je jasna konstrukcija izvedena u betonu i staklu. Kompleks razuđene osnove, prilagođen konfiguraciji terena, oblikuje kaskadne prostore i prolaze koji povezuju Vasinu, Čika Ljubinu i Knez Mihajlovu ulicu. Na taj način zgrada nije samo funkcionalan objekat, već i važan urbani prostor koji podstiče kretanje, susrete i okupljanje.
Može se reći da je ovo savremena interpretacija rimskog foruma, odnosno moderna agora (gr. agorá – trg, javni prostor). Svojom jasnom forme, ali i otvorenošću prostora, ona spaja modernizam s humanom dimenzijom svakodnevnog života.
Prodavci časopisa Lice Ulice ispred Filozofskog fakulteta
DANAS
Na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu zaposleno je više od 250 nastavnika i saradnika, kao i oko 200 istraživača. Fakultet pohađa oko 6.000 studenata na svim nivoima studija, od osnovnih do doktorskih. Nastava se realizuje u okviru deset studijskih grupa: filozofija, sociologija, psihologija, pedagogija, andragogija, etnologija i antropologija, istorija, istorija umetnosti, arheologija i klasične nauke. Mnoge od ovih disciplina imaju dugu tradiciju i međunarodno su priznate po svom naučno-istraživačkom radu.
Organizacija fakulteta uređena je Statutom, u skladu sa Zakonom o visokom obrazovanju. Najviši organ upravljanja je Savet fakulteta, dok je dekan izvršni organ. Stručne organe čine Nastavno-naučno veće, Izborno veće, kao i veća odeljenja, katedri, nastavnih i naučnih jedinica. Studente predstavlja Studentski parlament, koji broji 21 člana biranog neposredno od strane studenata. Parlament zastupa interese studenata, donosi pravilnike, bira rukovodstvo, razmatra pitanja kvaliteta nastave, podstiče studentsku mobilnost i naučno-istraživački rad, te unapređuje studentski standard.
Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu od svog osnivanja predstavlja simbol intelektualnog i društvenog angažmana u Srbiji. Još od čuvenih studentskih protesta 1968. godine, kada su studenti zahtevali demokratizaciju univerziteta i društva, Filozofski je ostao središte kritičkog mišljenja i društvene borbe.
Protesti 1968. označili su početak modernog studentskog aktivizma u Jugoslaviji. Filozofski fakultet bio je jedno od žarišta tih događaja. Iako je protest formalno okončan Titovim govorom posle sedam dana, studenti su nastavili da se okupljaju i raspravljaju o društvenim pitanjima, pa su 4. juna proglasili sedmodnevni štrajk. Reakcija vlasti bila je brza i oštra, pa su mnogi studenti privođeni i saslušavani, pojedini su izbačeni sa fakulteta, a neki su završili i u zatvoru. Posledice su osetili i profesori: sedam godina kasnije, osmoro nastavnika Filozofskog fakulteta proglašeno je podstrekačima junske pobune i isključeno sa fakulteta.
Tokom devedesetih godina, Filozofski fakultet ponovo je bio jedno od ključnih mesta otpora autoritarnom režimu Slobodana Miloševića. Studenti i profesori organizovali su proteste, tribine i štrajkove suprotstavljajući se vlasti tokom cele decenije devedesetih.
Posle političkih promena 2000. godine, Filozofski fakultet nastavio je da igra aktivnu ulogu u društvenom životu Srbije. I danas je Filozofski fakultet prepoznat kao prostor slobodne misli, otvorenog dijaloga i društvenog angažmana.
Redari Filozofskog na protestnom događaju Pobunjeni Univerzitet, juni 2025.
Najnoviji studentski protesti tokom 2024/25. godine, započeti nakon tragedije na železničkoj stanici u Novom Sadu, još jednom su pokazali da Filozofski fakultet ima značajnu ulogu u društvenom aktivizmu. Studenti su organizovali blokade fakulteta, a mnogi profesori i saradnici javno su im pružili podršku. Kroz ove događaje, Filozofski fakultet je potvrdio svoju dugogodišnju tradiciju mesta slobodne misli, intelektualnog i političkog angažmana, solidarnosti i kritičkog preispitivanja društva.
